Twardość drewna – dlaczego ma znaczenie przy rozdrabnianiu gałęzi?

Co to jest twardość drewna?

Twardość drewna to odporność na wgniatanie i uszkodzenia powierzchni (np. nacisk, uderzenia), a w praktyce ogrodowej często przekłada się na to, jak szybko tępią się ostrza i jak „równo” materiał podaje się do mechanizmu tnącego. Warto pamiętać, że twardość to tylko jedna cecha materiału – na pracę rębaka wpływa też wilgotność, ilość rozgałęzień, sęki i średnica gałęzi.

Skala twardości Janki

Test Janki polega na pomiarze siły potrzebnej do wciśnięcia stalowej kulki o średnicy 11,28 mm do połowy jej średnicy w próbkę drewna. Im wyższy wynik, tym drewno jest bardziej odporne na wgniecenia i zużycie, czyli „twardsze” w codziennym rozumieniu.

Przykładowo: biały dąb ma twardość Janki ok. 1,350 lbf, a lipa ok. 410 lbf, co pokazuje, jak duże potrafią być różnice między gatunkami.

Skala twardości Brinella – druga popularna metoda pomiaru twardości

W teście Brinella wciska się w materiał kulkę pod określonym obciążeniem, a twardość wylicza się na podstawie wielkości odcisku. Metoda Brinella jest powszechnie znana z badań metali, ale bywa też stosowana do porównań materiałów drewnopochodnych i drewna.

Tabela twardości drewna

*Wartości orientacyjne dla drewna o wilgotności ok. 12%. Drewno świeże (mokre) jest zazwyczaj bardziej miękkie i łatwiejsze do rozdrobnienia.

*Wartość w niutonach: 1 lbf ≈ 4,44822 N.

Twarde i miękkie drewno w sadzie: czego można się spodziewać?

W sadach i ogrodach najczęściej trafiają się gałęzie drzew liściastych, które potrafią dawać „bardziej wymagający” materiał niż typowo miękkie gatunki iglaste. Na samej praktyce pracy w gospodarstwie zwykle najbardziej czuć różnicę nie w „encyklopedyjnej” twardości, tylko w: rozgałęzieniach, sękach i tym, czy gałąź jest prosta czy „krzywa”.

Dodatkowo zrębka z drzew liściastych (np. z jabłoni, gruszy) rozkłada się szybciej niż zrębka iglasta, co ma znaczenie, jeśli celem jest ściółkowanie i poprawa gleby w sadzie.

Jak twardość drewna wpływa na dobór rębaka?

Przy twardszym i „bardziej zbitym” materiale zwykle rośnie znaczenie:

• Ostrości noży i ich jakości – tępe noże szybciej „męczą” maszynę i pogarszają efekt.
• Rezerwy mocy – żeby rębak nie dławił się na rozwidleniach.
• Realnej średnicy gałęzi w praktyce – szczególnie przy licznych odrostach i sękach.

Jeśli materiał po cięciu ma być od razu wykorzystany w sadzie, warto go rozdrabniać na zrębkę zamiast palić lub wywozić, bo gałęzie można potraktować jako biomasę i źródło materii organicznej.

Gałęzie po cięciu: co zrobić, żeby rębaku pracowało się łatwiej?

Jeśli gałęzie są świeże, zaraz po cieciu gałęzi i przycinaniu drzew owocowych często łatwiej je przerobić „od ręki” (mniej problemów z łamliwością), ale przy dużej ilości rozwidleń pomaga wstępne skrócenie najdłuższych „wideł” sekatorem lub piłą.

Do ściółkowania pod drzewami zaleca się warstwę ok. 5–10 cm zrębki, z zastrzeżeniem, aby nie sypać jej bezpośrednio przy korze pnia.

Jaki rębak do gałęzi wybrać po przycinaniu?

Dobór urządzenia zależy głównie od tego, czy jest dostęp do ciągnika (WOM), oraz od typowych średnic gałęzi po cięciu. Na naszej stronie dostępne przykładowe kierunki wyboru rębaków:

• Dla mniejszych sadów i ogrodów: rębak spalinowy RXS-90 (silnik 7 KM) – przerabia gałęzie do 75 mm.
• Dla gospodarstw z ciągnikiem: rębak tarczowy XT-62 – wymaga min. 25 KM i radzi sobie z gałęziami do 120 mm.
• Dla większej wydajności w pracy ciągnikowej: rębak XR-90 – (min. 10 KM), do 80 mm (miękkie drewno), dający zrębkę 9–15 cm.

W kontekście twardości drewna najbezpieczniej przyjąć zasadę: jeśli w materiale często pojawiają się grubsze, twardsze fragmenty i rozwidlenia, warto celować w większy zapas możliwości sprzętu niż „na styk”.

Potrzebujesz pomocy w doborze maszyny?

Dobierzemy rębak do gatunków w Twoim sadzie i typowych średnic gałęzi — napisz do nas, czy pracujesz z ciągnikiem i ile masz drzew.

Skontaktuj się z nami